Domënia, 21 de setëmber 2025, S. Martin de Tor
En domënia, 21 de setëmber 2025 vëgnel do da agn indô metü a jí le Di dla Cultura Ladina: te na forma y iesta nöies, a San Martin de Tor. La scomenciadia dl’Intendënza y Cultura Ladina dla Provinzia Autonoma de Balsan – Südtirol sará na festa dedicada a döta la jënt ladina y interessada, realisada tres na colaboraziun danter les istituziuns culturales dla Ladinia – danfora l’Istitut Ladin Micurá de Rü y le Museum Ladin Ciastel de Tor – cun la partezipaziun dl’Université da Balsan, i Istituc Culturai Ladins de Fascia y Fodom/Col/Ampëz, l’Union Generela di Ladins dles Dolomites, les Unions di Ladins dles valades y les lies culturales dla Ladinia.
L’ediziun 2025 é dedicada ai mic y ales liëndes ladines en ocajiun dla candidatöra por le reconoscimënt sciöche arpejun culturala imateriala Unesco: le monn dles liëndes á por secui nia demá influenzé la vita da vigni de dla jënt ladina, mo ince les espresciuns culturales, les formes d’ert desvalies, musiga, teater – insciö ince aldedaincö.
“I sun dër contënt de chësta scomenciadia che manifestëia la colaboraziun y sinergia danter istituziuns y lies tl ciamp cultural de döta la Ladinia. I speri ch’ ara ais n impat sön la comunité, descedan la vëia por y l’identificaziun cun le lingaz y la cultura ladina y ressonëies ince defora de nostes valades. Y i sun sigü che la manifestaziun ti dará ince na sbürla ala candidatöra por le patrimone imaterial UNESCO”, insciö l’assessur provinzial por la Cultura ladina Daniel Alfreider.
“I oressun arjunje n publich plü ampl ch’ ara vá: porsones dl post y da foradecá, jënt de vigni eté interessada o te chëra che i orun impié l’interes por la realté ladina. Dantadöt oressun – cun ligrëza y autentizité – stimolé, ispiré y motivé deboriada conzentran i potenziai culturai dla Ladinia cun n program desvalí y plajor por dötes y düc”, insciö André Comploi, Diretur dl’Intendënza y Cultura Ladina.
Le Di dla Cultura Ladina metará man dales 9.30 tl Istitut Ladin Micurá de Rü cun n convëgn scientifich dediché ala tematica dles liëndes cun intervënc dl professur Pier Luigi Petrillo dl’Université La Sapienza da Roma – che é le responsabl dl dossier por la candidatöra Unesco – y da esperc sciöche la professuria Ulrike Kindl dl’Université de Aunejia, Giovanni Mischì y – en discusciun pro na mësa torona moderada dala professuria Ruth Videsott – Fabio Chiochetti, Clara Mazzi, Cesare Poppi y Roland Verra.
Dales 14.00 inant sarál spo tl Museum Ladin Ciastel de Tor n domisdé creatif olache la Union Generela, les Unions dles valades y de plü lies culturales ará la poscibilité da se presenté y ester en contat cun düc i partezipanc. Al sará laboratori creatifs de musiga, ert y leteratöra por pici y gragn, letöres de poesies, liëndes, cunties, mostres, presentaziuns de films, vijites tla Val dl’ert y i.i.
Le domisdé creatif gnará stlüt jö cun na presentaziun finala dales 17.30 olache al gnará ince presenté d’atres scomenciadies interladines festejézentral: la premiaziun dl’onoranza “Merit Ladin” y dl’ “Ert X Merit Ladin” cun la surandada dl’opera d’ert ala porsona onorada.
Dales 20.00 da sëra vëgnel spo metü a jí tl salf dl Istitut n Salon cultural ladin: na manifestaziun cun carater interdisciplinar y discursif che se dedichëia al argomënt dl de tres intervënc musicai, leterars y artistics – cun auturies y auturs, artistes y artisć, interpretes y interprec de profesciun dla valedes ladines.
Le Salon cultural gnará tut sö da RAI Ladinia y trasmetü plü inant te sü programs de radio y televijiun.
Le Di dla Cultura Ladina ressonará spo dales 21.30 inant sön plaza dl Istitut Ladin y jará a piz cun Musiga danterores: sté adöm y aorela cörta cun musiga dal vi.
Düc i detais dl Di dla Cultura Ladina gnará comunicá te na presentaziun/conferënza stampa ai 4 de setëmber 2025.